PPE-Capex-Depreciation

Công ty của bạn muốn mở rộng hoạt động kinh doanh, để làm điều đó cần phải mua sắm thêm trang thiết bị, máy móc,… Tiền công ty bạn chi để mua máy móc thiết bị gọi là Capex, còn máy móc bạn mua gọi là PPE. Không giống chi phí tiền lương haychi phí marketing, chi phí mua máy móc thiết bị này sẽ kéo dài trong nhiều năm và cách ghi nhận chi phí cũng sẽ khác. 

Chúng ta sẽ phải trả một lượng tiền mặt lớn ngay từ lúc mua (capex), sau đó sẽ phân bổ và ghi nhận vào chi phí trong bảng báo cáo KQHĐKD (Income Statement) thông thường là trong nhiều năm (tùy vào thời hạn sử dụng của máy móc thiết bị mà công ty bạn mua). 

Chi phí bạn trang trải để mua máy móc thiết bị gọi là capex, máy móc thiết bị được gọi là PPE (property, plant & equipment), và việc phân bổ chi phí trong nhiều năm gọi là khấu hao (depreciation).

Câu hỏi đặt ra là việc mua máy móc thiết bị này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến dòng tiền và sẽ gây ra sự khác nhau như thế nào giữa thu nhập ròng "net income" và thay đổi lượng tiền mặt "cash flow"?

Câu trả lời là nó còn tùy thuộc. Trong thời gian đầu thì "net income" sẽ lớn hơn "cash flow" bởi vì công ty chi trả một lượng tiền lớn cho Capex. Nhưng sau đó, khi mà chúng ta bắt đầu ghi nhận chi phí khấu hao (depreciation) vào trong phần chi phí ở bảng báo cáo HĐKD, thì "cash flow" sinh ra sẽ lớn hơn "net income". Đó là bởi vì khi công ty bắt đầu ghi nhận chi phí khấu hao sẽ làm giảm "net income" trong Income Statement, trong khi đó chi phí khấu hao này sẽ được cộng lại trong bảng Cash Flow statement (lý do là công ty đã chi trả toàn bộ số tiền cho máy móc thiết bị ngay từ lúc mua và không còn phải chi tiền mặt nữa nên chi phí khấu hao này không phải là chi phí tiền mặt thật sự do đó sẽ được cộng lại trong Cash flow statement). 

Ví dụ cụ thể trong file excel: 06-PPE-CapEx-Depreciation

Hàng Tồn Kho (Inventory)

Trong quá trình sản xuất, công ty có thể sẽ phải cần phải đặt một lượng nguyên vật liệu, sản phẩm để sẵn để chuẩn bị cho việc sản xuất, và khi đó bạn phải trả cho nhà cung cấp một lượng tiền nhất định hoặc có thể phải trả hết một lần (tùy vào uy tín hay mối quan hệ của công ty bạn với nhà cung cấp). Tuy lúc này công ty bạn đã trả tiền trước cho nguyên vật liệu đã mua, nhưng theo nguyên tắc kế toán thì bạn vẫn chưa ghi nhận vào chi phí cho đến khi bạn làm ra sản phẩm và bán cho khách hàng (khi đưa vào chi phí bạn sẽ ghi nhận vào khoản chi phí hàng bán: COGS). Đối với khoản tiền đã trả cho nguyên vật liệu nhưng chưa đưa vào chi phí bán hàng thì khoản đó sẽ đưa vào mục "hàng tồn kho (inventory)" trong phần "tài sản ngắn hạn" ở bảng cân đối kế toán. 

Nếu hàng tồn kho tăng lên thì tiền mặt sẽ giảm xuống bởi vì chúng ta đã trả tiền cho khoản hàng tồn đó, mặc dù vẫn chưa thể ghi nhận vào chi phí bán hàng (như đã đề cập bên trên). Và nếu hàng tồn kho cứ tiếp tục tăng lên thì "tiền mặt" sinh ra sẽ thấp hơn "thu nhập ròng". 

Ngược lại, nếu chúng ta đang có lượng hàng tồn kho trước đó, và sau đó ngừng nhập hàng tồn kho và bắt đầu bán hàng và ghi nhận hàng tồn kho vào chi phí bán hàng, thì khi đó lượng hàng tồn kho sẽ giảm xuống và lượng tiền mặt sinh ra (trong báo cáo lưu chuyển tiền tệ) sẽ cao hơn "thu nhập ròng" (trong báo cáo KQHĐKD) (trong trường hợp: các yếu tố khác không thay đổi). Bởi vì, lúc này chúng ta mặc dù có chi phí bán hàng phát sinh, nhưng thực sự chúng ta đã trả tiền trước đó và bây giờ chỉ là chuyển vào chi phí bán hàng theo nguyên tắc kế toán (không phải tốn thêm 1 khoản tiền nào). 

Ví dụ sau đây sẽ làm rõ hơn ảnh hưởng của hàng tồn kho lên báo cáo tài chính, đặc biệt là lượng tiền mặt sinh ra và thu nhập ròng. 05-inventory

>> Tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu về "PPE-Capex-Depreciation"